VinaOnline.net

Sử dụng phép toán trong lập trình Pascal : Chính xác cho học sinh lớp 8.

Sử dụng phép toán trong lập trình Pascal là sự tính toán, so sánh hai hay nhiều biến hoặc biểu thức trong lập trình. Nhằm làm thay đổi giá trị hay tổng hợp giá trị của một hay nhiều biến thì bạn phải sử dụng phép toán trong chương trình.

I. Sử dụng phép toán trong lập trình Pascal : dữ liệu kiểu số

Trong mọi ngôn ngữ lập trình đều sử dụng phép toán. Trong ngôn ngữ lập trình Pascal cũng vậy.

Bảng liệt kê ký hiệu của các phép toán trong ngôn ngữ lập trình Pascal.

Ký hiệu Phép toán Kiểu dữ liệu
+ Cộng Số nguyên, số thực
Trừ Số nguyên, số thực
* Nhân Số nguyên, số thực
/ Chia Số nguyên, số thực
div Chia lấy phần nguyên Số nguyên
mod Chia lấy phần dư Số nguyên

Ví dụ:

5 + 2 = 7

5 – 2 = 3

5*2 = 10

-5/2 = -2.5

5 div 2 = 2

5 mod 2 = 1

Nếu kết hợp với dấu ngoặc thì bạn được biểu thức tổng hợp, phức tạp hơn

Ví dụ:

Biểu thức số học Cách viết trong Pascal
{\rm{axb - c + d}} a*b-c+d
{\rm{15 + 5x}}\frac{{\rm{a}}}{{\rm{2}}} 15+5*(a/2)
\frac{{{\rm{x + 5}}}}{{{\rm{a + 3}}}}{\rm{ - }}\frac{{\rm{y}}}{{{\rm{b + 5}}}} {\left( {{\rm{x + 2}}} \right)}\nolimits^{\rm{2}} (x+5)/(a+3)-y/(b+5)*(x+2)*(x+2)

Chú ý: 

– Khi viết biểu thức trong Pascal, bạn không được sử dụng cặp dấu ngoặc vuông [] hoặc cặp dấu ngoặc nhọn {}.

– Nếu cần thiết thì sử dụng nhiều cặp dấu ngoặc thường () lồng nhau.

II. Sử dụng phép toán trong lập trình Pascal : Ký hiệu so sánh

Sử dụng phép toán so sánh là yếu tố quan trọng dùng để rẻ nhánh chương trình hoặc lựa chọn phương án tính toán, hiển thị kết quả.

Bảng liệt kê ký hiệu so sánh trong ngôn ngữ lập trình Pascal

Phép so sánh Ký hiệu toán học Ký hiệu trong Pascal Ví dụ
Bằng = = 5=5
Khác  \ne <> 6<>5
Nhỏ hơn < < 3<5
Nhỏ hơn hoặc bằng  \le <= 5<=6
Lớn hơn > > 9>6
Lớn hơn hoặc bằng  \ge >= 9>=6

Kết quả của phép so sánh có hai giá trị, đó là TRUE (đúng) hoặc FALSE (sai).

Ví dụ:

5 < 6 => True

(2+1)*3 >= 10 => False

(5-1)2 <> 16 => False

Củng cố kiến thức

Bài 1 (Trang 24 – SGK Lớp 8)

Hãy nêu ít nhất hai kiểu dữ liệu và một phép toán có thể thực hiện được trên một kiểu dữ liệu, nhưng phép toán đó không có nghĩa trên kiểu dữ liệu kia.

Giải gợi ý

– Hai kiểu dữ liệu:

* Kiểu số (Byte, Integer, Real).

* Kiểu String.

– Phép tính *

Phép nhân thực hiện được với kiểu số nhưng không thực hiện được với kiểu chuỗi (xâu – String).

Bài 2 (Trang 24 – SGK Lớp 8)

Dãy chữ số 2017 có thể thuộc những kiểu dữ liệu nào?

Giải gợi ý

Phân tích yêu cầu

– Từ ngữ “Dãy chữ số” sẽ có nhiều hơn một chữ số? 2,0,1,7 hay 20,17,…

– Từ ngữ “Dãy chữ số” là chữ hay số?

Vinaonline.net tạm tính riêng từng ký tự hoặc từng số.

* Nếu chữ (cụ thể là một ký tự) thì dùng kiểu Char (‘2’, ‘0’, ‘1’,’7′).

* Nếu số thì dùng kiểu Byte (2,0,1,7). Chú ý: Kiểu Integer vẫn đúng nhưng không chính xác vì không có giá trị âm và không có số nào quá lớn (-32,768 đến 32,767).

Bài 3 (Trang 24 – SGK Lớp 8)

Cho hai xâu ký tự “Lớp” và “8A”. Hãy thử định nghĩa một “phép toán” có thể thực hiện được trên hai xâu ký tự đó.

Giải gợi ý

Phép toán sử dụng: Cộng (+)

Chương trình minh họa

Program CT_Lop8A;

Uses Crt;

Var a, b:String;

Begin

ClrScr;

a:=’Lop’;

b:=’8A’;

Writeln(a+b);

Readln;

End.

Kết quả: Lop8A

Giải thích:

Qua bài này, bạn kiểm tra trong bài viết. Phép Cộng (+) thực hiện được trên số nguyên, số thực. Không đề cập đến kiểu chuỗi (xâu – String) nhưng chương trình vẫn thực hiện được.

Do đó, mọi thắc mắc, nghi ngờ bạn phải sử dụng Free Pascal để kiểm chứng.

Bài 4 (Trang 25 – SGK Lớp 8)

Hãy phân biệt ý nghĩa của các câu lệnh Pascal sau:

Writeln(‘5+20=’,’20+5′); và Writeln(‘5+20=’, 20+5);

Hai lệnh sau có tương đương với nhau không? Tại sao?

Writeln(‘100’); và Writeln(100);

Giải gợi ý

– Lệnh Writeln(‘5+20=’,’20+5′); xuất ra kết quả 5+20=20+5 (mộ xâu 5+20=20+5).

– Lệnh Writeln(‘5+20=’,20+5); xuất ra kết quả 5+20=25 (một xâu 5+20=25 – một số 25).

– Hai lệnh Writeln(‘100’); và Writeln(100); không tương đương vì

* Writeln(‘100’); xuất ra xâu 100.

* Writeln(100); xuất ra số 100.

Bài 5 (Trang 25 – SGK Lớp 8)

a) a/b+c/d

b) a*x*x+b*x+c

c) 1/x-a/5*(b+2)

d) (a*a+b)*(1+c*c)

Bài 6 (Trang 25 – SGK Lớp 8)

 Sử dụng phép toán trong lập trình Pascal - Bài 6 Trang 25 SGK Lớp 8

 

 

 

 

 

 

 

Sử dụng phép toán trong lập trình Pascal – Bài 6 Trang 25 SGK Lớp 8

Bài 7 (Trang 25 – SGK Lớp 8)

a) Đúng.

b) Sai.

c) Đúng.

d) 4x>10 =>x>2.5 (không xác định đúng, sai).

Bài 8 (Trang 25 – SGK Lớp 8)

a) 15-8>=3;

b) (20-15)*(20-15)<>25

c) 11*11=121

d) x>10-3*x

Lời kết

Sử dụng phép toán trong lập trình Pascal là bước đầu để xây dựng biểu thức tính toán trong chương trình Pascal. Bạn chỉ chuyển từ ký hiệu toán học sang ký hiệu của ngôn ngữ lập trình Pascal. Để xây dựng biểu thức trong lập trình chính xác, bạn nên tìm hiểu và thực hành sử dụng phép toán trong lập trình Pascal để chương trình cho ra kết quả chính xác.

 

 

Leave a Comment