VinaOnline.net

Sử dụng kiểu dữ liệu và khai báo biến trong Pascal

Sử dụng kiểu dữ liệu và khai báo biến là công việc hàng đầu và quan trọng đối với hầu hết các ngôn ngữ lập trình, ngôn ngữ lập trình Pascal cũng không ngoại lệ. Do đó, Vinaonline.net giới thiệu bạn chi tiết nhất có thể. Mời bạn xem chương trình có sử dụng kiểu dữ liệu và khai báo biến như sau:

Program CT_2;

Uses Crt;

Var ten: String;

Begin

Clrscr;

Write(‘Nhap ten cua ban: ‘); Readln(ten);

Writeln(‘Chao ban ‘, ten);

Readln.

End.

Phần in đậm đầu tiên trong phần khai báo (Var ten: string;) là sử dụng kiểu dữ liệu và khai báo biến trước khi sử dụng biến này trong chương trình.

Phần in đậm thứ hai trong thân chương trình (Readln(ten)) là lệnh nhập dữ liệu trong Pascal.

Chú ý:

Muốn sử dụng biến nào thì phải khai báo biến đó trước khi sử dụng.

Chúng ta hãy khảo sát từng thành phần trong chương trình, bạn có thể xem lại bài viết cấu trúc chương trình Pascal.

I. SỬ DỤNG KIỂU DỮ LIỆU VÀ KHAI BÁO BIẾN : KHAI BÁO BIẾN

– Cú pháp khai báo biến:

Var <tên biến> : <Kiểu dữ liệu>;

– Nếu có nhiều tên biến cùng kiểu dữ liệu thì bạn có thể khai báo biến theo một trong hai cách sau:

Var <tên biến 1> : <Kiểu dữ liệu>;

       <tên biến 2> : <Kiểu dữ liệu>;

Hoặc khai báo biến:

Var <tên biến 1>,  <tên biến 2>: <Kiểu dữ liệu>;

– Nếu có nhiều biến khác kiểu dữ liệu thì khai báo như sau:

Var <tên biến 1> : <Kiểu dữ liệu 1>;

        <tên biến 2> : <Kiểu dữ liệu 2>;

Hoặc khai báo biến:

Var <tên biến 1> : <Kiểu dữ liệu 1>; <tên biến 2>: <Kiểu dữ liệu 2>;

Khai báo gồm nhiều biến và kiểu dữ liệu khác nhau trên cùng một hàng sẽ làm cho chương trình khó hiểu và rất khó chú thích, khuyên bạn nên xuống hàng để dễ kiểm soát các biến vì đôi khi đến phần thân chương trình bạn có thể trở lại khai báo thêm hoặc bỏ bớt một số biến đã được khai báo.

Khi khai báo biến theo kiểu dữ liệu nào thì phải sử dụng kiểu dữ liệu tương ứng (khi nhập dữ liệu cho biến, gán biến cho một giá trị nào đó (sẽ khảo sát lệnh gán trong các bài sau),…).

Ví dụ:

Var x: Integer;  // Biến x kiểu Integer (số nguyên – từ -32768 đến 32767)

II. SỬ DỤNG KIỂU DỮ LIỆU VÀ KHAI BÁO BIẾN : KIỂU DỮ LIỆU 

Một số kiểu dữ liệu dùng để khai báo biến như sau:

Tên kiểu dữ liệu Phạm vi giá trị
Byte Các số nguyên từ 0 đến 255.
Integer Các số nguyên từ -32768 đến 32767.
Real Số thực có giá trị tuyệt đối trong khoảng 1,5×10-45 đến 3,4×1038 và số 0.
Char Một ký tự trong bảng chữ cái.
String Xâu ký tự, tối đa 255 ký tự.

Còn một số kiểu dữ liệu khác (có thời gian giới thiệu bạn sau).

Ví dụ áp dụng:

Bạn Minh dự định viết chương trình Pascal để nhập và hiển thị những thông tin cá nhân như: Tên, tuổi, địa chỉ, điện thoại, email, giải thường năm học (gồm 1 ký tự như A, B, C,…). Bạn hãy giúp bạn Minh khai báo biến trong chương trình.

Phân tích yêu cầu:

– Tên, địa chỉ, điện thoại, email là các biến kiểu dữ liệu String.

Tuổi là biến kiểu dữ liệu Byte; Bạn khai báo kiểu Integer vẫn đúng nhưng phí tài nguyên bộ nhớ (không có người nào tuổi âm hoặc lớn đến 32767 tuổi?).

– Giải thưởng là biến kiểu Char.

Qua phân tích trên, bạn có thể khai báo biến như sau:

Var ten, diachi, dienthoai, email: String;

tuoi: Byte;

giaithuong: Char;

Chú ý quan trọng (kết hợp giữa sử dụng kiểu dữ liệu và khai báo biến)

Phần khai báo

Var x, y: Integer;

Phần thân

x:=y;  // Gán x bằng giá trị của y – Đúng vì x, y khai báo cùng kiểu Integer.

x:=0.5*y // Sai vì 0.5 là kiểu Real nên 0.5*y là kiểu Real vì vậy phải khai báo x: Real.

– Nếu có ít nhất một thành phần là kiểu Real thì toàn bộ biểu thức phải là kiểu Real.

III. SỬ DỤNG KIỂU DỮ LIỆU VÀ KHAI BÁO BIẾN : LỆNH NHẬP DỮ LIỆU

Để biến có ý nghĩa thì phải sử dụng biến (nhập vào chương trình, tính toán hoặc in ra màn hình). Hai lệnh nhập dữ liệu chuẩn của Pascal là Read() Readln().

– Read(): Lệnh nhập dữ liệu, KHÔNG xuống hàng.

Khi nhập dữ liệu xong, con trỏ chương trình không xuống hàng; Khi bạn nhập hoặc xuất dữ liệu tiếp theo sẽ xuất hiện tại vị trí con trỏ (sau giá trị vừa nhập từ Read()).

– Readln(): Lệnh nhập dữ liệu,  xuống hàng.

Khi nhập dữ liệu xong, con trỏ chương trình xuống hàng; Khi bạn nhập hoặc xuất dữ liệu tiếp theo sẽ xuất hiện hàng tiếp theo.

Ví dụ

Xét chương trình sau:

Program CT_2;

Uses Crt;

Var ten: String;

Begin

ClrScr;

Write(‘Nhap ten cua ban: ‘); Readln(ten);

Writeln(‘Chao ban ‘,ten);

Readln;

End.

Kết quả chương trình:

Nhap ten cua ban: Minh

Chao ban Minh

Chú ý:

– Thông thường người lập trình sử dụng thích Readln hơn Read để nhập dữ liêu.

– Hai lệnh này có thể nhận (nhập) dữ liệu KIỂU SỐ cùng lúc nhiều biến, khi đó giá trị các biến phải cách nhau một khoảng trắng.

Ví dụ:

Program CT_3;

Uses Crt;

Var a,b: Integer;

Begin

ClrScr;

Write(‘Nhap vao hai so: ‘); Readln(a,b);

Writeln(‘Hai so vua nhap: ‘ ,a, ‘,b);

Readln;

End.

Kết quả chương trình:

Nhap vao hai so: 1  5

Hai so vua nhap: 1 va 5

Bài tập áp dụng cho bài viết này sẽ kết hợp với bài viết Từ khóa và tên trong chương trình PascalÔn tập kiểu dữ liệu và khai báo biến trong lập trình Pascal

LỜI KẾT 

Phần sử dụng kiểu dữ liệu và khai báo biến kết hợp với cấu trúc chương trình Pascal là phần cốt lõi của chương trình ở mức cơ bản (chúng ta chưa đề cập đến cấu trúc rẽ nhánh, vòng lặp,…),. Vì vậy, dù thế nào chăng nữa bạn phải nắm vững hai phần này để dễ dàng tiếp cận những phần sau. Qua bài viết này, Vinaonline.net hy vọng bạn sử dụng kiểu dữ liệu và khai báo biết tốt nhất có thể.

 

Leave a Comment